به طرز غیر اخلاقی درست ، یا به طرز اخلاقی غلط ؟

بارها شده که در موقعیت هایی قرار گرفته ایم که باید تصمیمی غیر اخلاقی و در عین حال صحیح را بر تصمیم اخلاقی و در عین حال غلط ترجیح میداده ایم .

بگذارید با یک مثال برای شما بگویم :

دوست من مواد مخدر مصرف میکند (تاکید میکنم مثال) ، من میدانم و او هم شاید بویی از اینکه من میدانم برده باشد ، اما هیچگاه نشده به روی او بیاورم ، یک بار در مورد مواد مخدر و افراد معتاد به آن صحبت میکنیم ، با چنان قاطعیتی افراد معتاد را مواخذه میکند که هرکسی ممکن است فکر کند دوست من در اصل دکتر ترک اعتیاد است (یا شاید هم یک روحانی) ، اینجاست که در درونم تضادی شکل میگیرد : آیا باید خودم را به ندانستن بزنم و حرف های اورا تایید کنم و او را به خاطر زدن چنین حرف هایی ستایش کنم ؟ یا به او صادقانه بگویم که از مصرف مواد مخدر توسط او خبر دارم و میتواند روی حضور و کمک من در صورت نیاز حساب کند . کدامیک اخلاقی است و کدامیک غیر اخلاقی ؟

اگر بگویم به روی او نیاوردن اخلاقی است ، نمیتوانم احساس بدی که در درون خود دارم ، وقتی که حرف های او را تایید میکنم را انکار کنم ، احساسی که به من میگوید تو روراست نیستی و بسته به موقعیت نظر شخصی و حرف هایت را انتخاب میکنی . و داشتن این احساس خود میتواند دلیلی برای عادت به رفتار های غیر اخلاقی و تکرار آنها در آینده شود (همانطور که ما خیلی از رفتار های غیر اخلاقی را ابتدا با شک و تردید امتحان میکنیم و هرگاه مطمئن شدیم ک به ما آسیبی نمیرسانند ، در دفعات بعدی مواجه شدن با موقعیت مشابه ، بدون هیچ تردیدی رفتار غیر اخلاقی را تکرار میکنیم) ، پس نمیتوانیم به روی او نیاوردن را اخلاقی بپنداریم .

اما گزینه دیگر چیست ؟ به روی او بیاوریم ؟ این مسئله نیز چقدر از لحاظ اخلاقی درست است ؟ آیا ما اگر در شرایط مشابهی قرار بگیریم ، همانند او تظاهر خواهیم کرد ؟ بر اساس تجربه ناچیزم گمان میکنم درصد بسیار زیادی از ما در صورت قرارگرفتن در شرایط مشابه حقیقت را نخواهیم گفت و اگر کسی به روی ما بیاورد عمل اورا غیر اخلاقی خواهیم پنداشت ، پس تشخیص اینکه در این موقعیت کدام رفتار اخلاقی و کدامیک غیر اخلاقی است مشکل است و بسته به موقعیت باید در نظر گرفته شود ، اگر دروغگویی طرف مقابل از پیش برنامه ریزی شده باشد ، میتوانیم رفتار اورا غیر اخلاقی بپنداریم و یادآوری اینکه ما از دروغگویی او باخبر هستیم را امری صحیح به حساب بیاوریم ، اما باز هم لازم به تاکید است که انتخاب اینکه کدامیک از رفتار ها غیر اخلاقی است و در پاسخ به آن باید چه واکنشی داشت به این امر وابسته است که آیا طرف مقابل از قبل برای دروغ و نقش بازی کردن خود برنامه ریزی داشته یا این امر فی البداهه و در مواجه با شرایط برای او رقم خورده است ؟

اعتراف زیر به نتیجه گیری نسبی در مورد اخلاقی و غیر اخلاقی بودن رفتار ما در مواجه با چنین شرایطی کمک کرده و در عین حال درک این موضوع که رفتار کدام طرف اخلاقی است و کدامیک غیر اخلاقی را پیچیده تر میکند .

اعتراف : ماه گذشته از اینترنت دانشگاه یکی از همکلاسی هایم که ساکن تهران است و نیاز آنچنانی به اینترنت دانشگاه ندارد استفاده میکردم ، یک سری فیلم آموزشی را آن روزها برای دانلود در نظر داشتم و از آنجایی که از ساعت 2 شب دانلود رایگان است ، نرم افزار IDM را برای ساعت 2 به بعد برای شروع دانلود تنظیم کرده بودم ، با محاسباتی که من انجام داده بودم دانلود باید حداکثر تا 4 صبح تمام میشد ، اما متاسفانه به دلایلی دانلود تمام نشده بود و وقتی که از خواب پا شدم متوجه شدم حجم اینترنت هم کلاسی عزیزم  تمام شده ، دو روز بعد اورا در دانشگاه دیدم و او در میان صحبت های درسی بی مقدمه پرسید : چرا حساب کاربری اینترنت من کار نمیکند و نمیتوانم از اینترنت استفاده کنم ؟ من که دستپاچه شده بودم در طول یک الی دو ثانیه ای که برای یافتن یک جواب و ارائه آن در پاسخ به سوالش داشتم ، به صورت ناخودآگاه تصمیم گرفتم اظهار بی اطلاعی کنم ، پس گفتم : تا آنجایی که من خبر دارم ، حسابهای اینترنت با مشکل مواجه شده اند و تا چند روز آینده احتمالا مشکلشان برطرف خواهد شد . دوست من در جواب حرف خاصی نزد ، اما پس از اینکه دوباره اینترنت ها شارژ شد و رمز حساب کاربریش تغییر کرد ، فهمیدم که (یا قبل از طرح آن سوال از من یا بعد از آن) متوجه تمام شدن حجمش شده و تصمیم گرفته بدون اینکه به روی من بیاورد رمز حساب کاربریش را تغییر دهد ، حال سوال من اینجاست : عمل کدامیک از ما غیر اخلاقی بود و عمل کدامیک از ما درست ؟

اشتراک گذاری :

دیدگاهتان را بنویسید